Kolonizację południowych wybrzeży dzisiejszej Hiszpanii rozpoczęli w X p.n.e. Fenicjanie. Ok. 230 r. p.n.e. Fenicjan wyparli Kartagińczycy, którzy zapoczątkowali intensywną kolonizację Półwyspu Iberyjskiego.
Dopiero podbicie półwyspu przez Rzymian (III-I wiek p.n.e) zostawiło trwałą pozostałość w kulturze i języku dzisiejszych mieszkańców. Romanizacji oparli się jedynie mieszkający na północy Baskowie.
Najazd plemion barbarzyńskich zza Pirenejów na początku V wieku zakończył okres kwitnącej kultury rzymskiej. Na Półwyspie Iberyjskim utworzyli swoje królestwo Wizygoci. Najeźdźcy z czasem przyjęli od ludności podbitej język i religię chrześcijańską.
Na początku VIII w. Arabowie, panujący już wcześniej nad obszarami Afryki Północnej, zajęli obszar Półwyspu Iberyjskiego. Władza Arabów (Maurów) nad terytorium obecnej Hiszpanii trwała do XIII w., przy czym do końca XV w. utrzymali się oni w południowej części Półwyspu, w Grenadzie.
Pod koniec Średniowiecza rozpoczęły się procesy integracyjne, w wyniku których z luźnych jednostek politycznych, w XVI w., powstały na obszarze Półwyspu Iberyjskiego dwa duże państwa: Hiszpania i Portugalia. Położenie geograficzne kraju sprzyjało rozwojowi żeglugi i handlu zarówno z krajami śródziemnomorskimi, jak i z połoźonymi nad Oceanem Atlantyckim krajami Europy i Afryki.
W XVI w. rozpoczął się dla Hiszpanii okres wielkich podbojów kolonialnych w Ameryce. W 1521 konkwistadorzy hiszpańscy podbili Meksyk niszcząc cywilizację Azteków i Majów, w 1532 r. zdobyli Peru, następnie w 1536 Argentynę. Polityka kolonialna przyczyniła się do największego rozkwitu państwa, jednak w późniejszym czasie do zacofania gospodarczego kraju.
Od drugiej połowy XVII w. rozpoczął się okres powolnego spadku znaczenia Hiszpanii, rozpadu imperium kolonialnego. Proces ten następował poprzez przejęcia zamorskich terytoriów przez inne, silniejsze gospodarczo państwa lub wskutek usamodzielniania się byłych kolonii.
W początku XX w. Hiszpania była krajem rozbitym wewnętrznie i zacofanym gospodarczo. Próbę stabilizacji sceny politycznej podjął w 1923 Miguel Primo de Rivera zaprowadzając na okres siedmiu lat rządy dyktatorskie. Po jego ustąpieniu na hiszpańskiej scenie politycznej ponownie zapanował chaos. Król Alfons XIII opuścił kraj. Trwała rywalizacja bloku republikańsko-lewicowego i ugrupowań prawicowych.
W 1936 r. do władzy doszedł Front Ludowy, co stało się bezpośrednią przyczyną wojskowego zamachu stanu dowodzonego przez generała F. Franco. Po ostatecznym zwycięstwie nad republikanami w wyniku wojny domowej generał Franco zaprowadził system rządów autorytarnych. Zręczna polityka zagraniczna Hiszpanii umożliwiła zachowanie neutralności podczas II wojny światowej, po jej zakończeniu zaś przełamanie międzynarodowej izolacji Hiszpanii.
Długi okres stabilizacji politycznej wpłynął korzystnie na rozwój gospodarczy. W końcowym okresie rządów generała Franco nastąpiła wyraźna liberalizacja życia politycznego. W 1948 do kraju powrócił następca tronu hiszpańskiego Juan Carlos z dynastii Burbonów. Hiszpania załagodziła spór z Wielką Brytanią o Gibraltar, wycofała się z Sahary Hiszpańskiej rozwiązując swe problemy kolonialne.
W 1975 r., po śmierci Franco, przywrócono w Hiszpanii monarchię jako ustrój państwowy, Juan Carlos koronował się na króla. Od 1982 Hiszpania jest członkiem NATO, od 1985 zaś EWG. W latach 1996-2004 premierem był J.M. Aznar.
W 2003 r. rząd Hiszpański udzielił poparcia siłom sprzymierzonym prowadzącym wojnę w Iraku. 11 marca 2004 r. w Madrycie miała miejsce seria zamachów terrorystycznych. W przeprowadzonych miesiąc później wyborach parlamentarnych zwycięstwo odnoszą socjaliści - Jose Luis Rodriguez Zapatero zostaje zaprzysiężony na stanowisko premiera. Nowe władze zdecydowały o wycofaniu hiszpańskich wojsk z Iraku. W 2005 r. przeprowadzono referendum, w którym zdecydowana większość Hiszpanów opowiedziała się za przyjęciem Europejskiego Traktatu Konstytucyjnego.
W październiku 2005 r. lokalny parlament w Barcelonie uchwalił nowy statut autonomiczny Katalonii, znacznie zwiększający jej samodzielność. W marcu 2006 r. parlament Hiszpanii uchwalił poszerzenie autonomii Katalonii, po wcześniejszych poprawkach usuwających najbardziej radykalne zapisy. Statut wprowadza m.in. obowiązek znajomości katalońskiego, ustanawia kataloński wymiar sprawiedliwości oraz wprowadza w wielu dziedzinach stosunki dwustronne pomiędzy lokalnym rządem w Barcelonie i centralnym w Madrycie oraz poszerza kompetencje finansowe Katalonii. Ostatecznie statut został przyjęty przez Katalończyków w referendum.